Noordoost Twente is door het rijk aangewezen als Nationaal Landschap. Een Nationaal Landschap is een gebied met (inter-)nationaal zeldzame of unieke landschapskwaliteiten en, in samenhang daarmee, bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten.
De opgave voor de Nationale Landschappen is het behouden, duurzaam beheren en waar mogelijk versterken van de bijzondere kwaliteiten. Ook zal de recreatieve toegankelijkheid moeten worden vergroot.
Noordoost Twente is aangewezen als Nationaal Landschap vanwege de zogenaamde kernkwaliteiten:
- Grote mate van kleinschaligheid
- Het groene karakter
- Samenhangend complex van beken, essen, kampen en moderne ontginningen
Het glooiende beeklandschap is zeer gevarieerd door een fijnmazig samenstel van beken, essen, kampen en ontginningen. Houtwallen, singels en bossen zorgen voor een kleinschalig en groen karakter, in relatie tot de open ruimte van Noord- en Oost-Nederland.
Samenwerking
Voor het Nationaal Landschap Noordoost Twente is een Ontwikkelingsperspectief en een Uitvoeringsprogramma opgesteld door de gebiedspartners. Dit gebeurt in samenwerking tussen de provincie Overijssel, het waterschap Regge en Dinkel, en de gemeenten in het gebied (Tubbergen, Dinkelland, Oldenzaal en Losser). Daarbij is een bestuursafspraak gemaakt waarin is vastgelegd dat het huidig beleid uitgangspunt is voor de uitwerking van het Nationaal Landschap. Dit houdt onder meer in dat de sociaal economische ontwikkeling in het Nationaal Landschap een gelijkwaardige positie inneemt ten opzichte van natuur, landschap en water. Het behoud van voldoende verdiencapaciteit en werkgelegenheid in het gebied is belangrijk.
Ook de bewoners krijgen een belangrijke plek bij de uitwerking van het Nationaal Landschap. Zie daarvoor het onderdeel Burgerparticipatie.
De ambitie van het ontwikkelingsperspectief
Het bestaand beleid is uitgangspunt voor de ontwikkeling van het Nationaal Landschap. Op een aantal thema’s is wel sprake van accentverschillen en toevoegingen:
- Er komen extra investeringen voor behoud en ontwikkeling van de kernkwaliteiten.
- Om een afweging te kunnen maken tussen sociaal economische ontwikkeling en versterking van de kernkwaliteiten van het landschap is het nodig om een meetsysteem te ontwikkelen. Dit meetsysteem moet aangeven hoe het landschap en de elementen van het landschap gewaardeerd moeten worden.
- Met het predicaat Nationaal Landschap krijgt het gebied een uitgelezen mogelijkheid om de bekendheid van dit deel van Twente te vergroten.
- Voor het gebied geldt een migratiesaldo nul. Daarmee krijgen de gemeenten de garantie dat zij voor hun eigen inwoners voldoende huisvesting kunnen bieden. Voor nieuwe grootschalige ontwikkelingen is een wijziging van het streekplan nodig.
De ambities worden als volgt benoemd:
- Landbouwers maken het landschap: De agrarische bedrijven blijven een grote rol spelen bij de vormgeving van het landschap. Daarbij worden ook mogelijkheden gecreëerd voor de beloning van groene en blauwe diensten, inclusief vergoeding voor openstelling van gebieden.
- Koester de gebiedskwaliteiten: Herstel van beeklopen, beekdalen en bronnen. Onderhoud, herstel en aanleg van houtwallen. Aandacht voor kampen en essen en cultuurhistorische elementen in het landschap.
- Versterk de beleving van een onthaastend landschap: Extra aandacht voor recreatieve ontwikkelingen. Sterkere promotie van het gebied, verbetering van routenetwerken, zorgen voor goede inpassing recreatiebedrijven.
- Zorg voor een groene woon- en werkomgeving: Uitbreiding van kernen met oog voor een goede overgang naar het omliggende landschap. Aandacht voor kwaliteit van bebouwing in het buitengebied. Goede benutting van vrijkomende agrarische bebouwing en zorgen voor goede inpassing van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen.
Uitvoeringsprogramma
Bij de uitvoering van het Nationaal Landschap zal worden aangesloten bij bestaande programma?s zoals het Gebiedsprogramma Noordoost Twente, het Landschaps-ontwikkelingsplan en het Uitwerkingsplan Reconstructie. De uitvoering van dit beleid kan op diverse punten extra gestimuleerd worden.
De provincie Overijssel heeft voor de periode 2007 - 2013 een bedrag van 30 miljoen euro geprogrammeerd voor investeringen in het nationaal landschap Noordoost Twente.
In het Uitvoeringsprogramma worden de verschillende ontwikkellijnen die voortkomen uit de ambities voor het Nationaal Landschap verder uitgewerkt naar concrete actiepunten. Jaarlijks wordt een lijst samengesteld van uitvoeringsprojecten die bijdragen aan de doelen voor het Nationaal Landschap. Daarbij wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke inbreng van projectideeën door burgers en organisaties uit het gebied.
Het Uitvoeringsprogramma bestaat uit zes clusters met concrete maatregelen om de kernkwaliteiten uit het Nationaal Landschap Noordoost Twente te realiseren:
- Groene en blauwe diensten
- Promotie en marketing
- Adviseren en stimuleren particuliere initiatieven
- Verbeteren landbouwstructuur in kleinschalig landschap
- Behoud en ontwikkeling kernkwaliteiten
- Gezamenlijke uitvoering
Burgerparticipatie
Bewoners en bedrijven zijn bepalend voor de kwaliteit van het Nationaal Landschap. Het Uitvoeringsprogramma voor het Nationaal Landschap zal dan ook aansluiten bij, en appelleren aan de inzet en belangstelling van burgers voor de kwaliteit van het gebied. Dat is de reden voor Provinciale Staten van Overijssel om het Nationaal Landschap Noordoost Twente aan te wijzen als project voor burgerparticipatie.
De burgerparticipatie in Noordoost Twente zal zich concentreren op daadwerkelijke uitvoeringsactiviteiten. De gebiedspartners willen daarbij de inwoners en bedrijven een eigen verantwoordelijkheid geven.
Belangrijk is ook om burgers en bedrijven goed te informeren over het Nationaal Landschap Noordoost Twente zodat zij kunnen inschatten wat hun mogelijkheden zijn. Op de website http://www.noordoost-twente.nl/ is informatie te vinden over de recente ontwikkelingen rond het nationaal landschap.