Nadeelcompensatie (planschade)

Nadeelcompensatie is een gedeeltelijke schadevergoeding waarbij de gemeente verplicht kan worden gesteld om onevenredige schade te vergoeden. Bij nadeelcompensatie gaat het om schade die veroorzaakt is door de gemeente bij de rechtmatige uitvoering van taken of een rechtmatig genomen besluit. Nadeelcompensatie is bedoeld voor uitzonderlijke gevallen.

Voorbeelden van nadeelcompensatie zijn:

• werkzaamheden in de infrastructuur waarbij er sprake kan zijn van winst- of inkomstenverlies, huurderving en schade als gevolg van een lagere opbrengst bij verkoop van een pand of bedrijf. Hiervoor geldt de algemene nadeelcompensatieregeling
• wijzigingen in uw omgeving door een wijziging van het omgevingsplan of door het verlenen van een omgevingsvergunning. Hiervoor geldt een speciale nadeelcompensatieregeling. Zie voor meer informatie hierna onder het kopje ‘Specifieke vorm van nadeelcompensatie voor rechtmatig handelen onder de Omgevingswet’.

Schade door onrechtmatig handelen
Schade door onrechtmatig handelen (met andere woorden: schade die de gemeente valt toe te rekenen door een fout of tekortkoming) valt niet onder nadeelcompensatie. Deze schade valt onder het aansprakelijkheidsrecht waarop een andere procedure van toepassing.

In de Procedureverordening nadeelcompensatie staan procedureregels over hoe een aanvraag om nadeelcompensatie behandeld wordt. Als u recht denkt te hebben op nadeelcompensatie, dan dient u een aanvraag in bij de gemeente. De gemeente heeft hiervoor een standaardformulier. Op dat formulier wordt ook aangegeven welke bijlagen tegelijk met de aanvraag moeten worden ingediend. 

Bij een aanvraag om nadeelcompensatie wordt eerst gekeken in hoeverre er sprake is van nadeel en in hoeverre dit daadwerkelijk door het handelen van de gemeente is veroorzaakt. De aanvrager moet dit aantonen. De schade moet hoger zijn dan wat behoort tot het normale ondernemers- en maatschappelijke risico. 

In een aantal gevallen wordt een externe adviseur ingeschakeld die gaat onderzoeken of en voor welk bedrag het gestelde nadeel voor vergoeding in aanmerking komt.

Bedrijven en burgers moeten van tijd tot tijd accepteren dat in de straat of in de omgeving werkzaamheden in het algemeen belang plaatsvinden waarbij tijdelijk overlast en zelfs inkomstenderving en/of omrijschade kan ontstaan. Voor bedrijven valt dit onder het normaal maatschappelijk bedrijfsrisico wat dan ook niet op de overheid kan worden afgewenteld. Dit is anders wanneer een bedrijf onevenredig zwaar is getroffen  in vergelijking  met andere bedrijven én de schade hoger is dan het drempelbedrag voor het normaal maatschappelijk risico.

Daarnaast zijn ook andere criteria van belang om te beoordelen of de overheid verplicht is tot toekenning van nadeelcompensatie:

• is er voldoende nauw causaal verband tussen het overheidshandelen en de schade?
• was de maatregel voorzienbaar voor de benadeelde; heeft de benadeelde het risico op het ontstaan van de schade aanvaard?
• ondervindt de benadeelde door het overheidshandelen niet alleen nadelen maar ook voordelen?
• heeft de benadeelde zich voldoende ingespannen om de schade te voorkomen of te beperken?
• is de schade het gevolg van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend?
• is de vergoeding van de schade anderszins verzekerd?

U kunt een aanvraag  om nadeelcompensatie alleen schriftelijk indienen. Hiervoor is een standaardformulier beschikbaar. Het aanvraagformulier is hierna opgenomen. In de aanvraag moet in ieder geval staan:

• welk besluit of welke gebeurtenis de schade veroorzaakt of heeft veroorzaakt;
• om wat voor schade het gaat (bijv. waardedaling van uw huis of inkomensverlies);
• hoe groot het schadebedrag is en een onderbouwing van het schadebedrag.

U kunt uw aanvraag aan het onderstaande adres sturen:
College van burgemeester en wethouders van Dinkelland
Postbus 11
7590 AA Denekamp.

Voor het in behandeling nemen van een  aanvraag om nadeelcompensatie brengt de gemeente € 300,- in rekening. Dit bedrag krijgt u terug als positief of gedeeltelijk positief  op de aanvraag wordt beslist. U ontvangt nadat u de aanvraag heeft ingediend gegevens over de wijze van betaling.

Een aanvraag om nadeelcompensatie moet binnen vijf jaar worden ingediend.

De termijn van  vijf jaar start op de datum:

• waarop het schadeveroorzakend besluit onherroepelijk is geworden . Dit geldt voor besluiten waartegen beroep open staat, of
• waarop de aanvrager bekend is geworden met de schade

Het recht op schade  verjaart in ieder geval twintig jaar, nadat de schade is veroorzaakt.

Alleen schade door schadeoorzaken die volledig onder de Omgevingswet tot stand zijn gekomen, vallen onder het nieuwe nadeelcompensatierecht (titel 4:5 Awb en afdeling 15.1 van de Omgevingswet).

Voor schade als gevolg van een ruimtelijke procedure onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) is sprake van planschade. Voor schade als gevolg van een ruimtelijke procedure onder de Wro wordt verwezen naar de folder Planschade. De hoofdregel van het overgangsrecht bepaalt dat het oude recht (de Wro) nog maximaal 5 jaar blijft gelden voor schadeveroorzakende besluiten door deze wet, zoals een herziening van het bestemmingsplan. 

Voorwaarden nadeelcompensatie onder de Omgevingswet

• Er geldt een normaal maatschappelijk risico (eigen risico) van 4 procent van uw inkomen (bij inkomensverlies) of van de woning (bij waardevermindering). Schade daarbeneden wordt niet vergoed.
• Het omgevingsplan is op zichzelf geen schadeveroorzakend besluit meer, voor zover een omgevingsvergunning nodig is voor de realisatie van een bouwplan. De omgevingsvergunning is dan het schadeveroorzakende besluit. Omdat de aanvraag los staat van dit besluit, hoeft het verzoek om nadeelcompensatie niet te worden ingediend tijdens de procedure over het besluit dat de schade veroorzaakt.
• Het eerste moment van indienen van een aanvraag om nadeelcompensatie hangt af van het type activiteit:
  • Bij een meldingsplichtige activiteit: bij de kennisgeving van de melding
  • Bij een vergunningsvrije activiteit: bij de start van de activiteit
  • Bij een activiteit waarvoor een omgevingsvergunning nodig is: vanaf de kennisgeving van de vergunning (bij indirecte schade, zoals waardedaling woning) of vanaf het bekend worden met de schade (directe schade, zoals beperking op eigen perceel).
• De indieningstermijn (verjaringstermijn) voor de aanvraag nadeelcompensatie is 5 jaar na de inwerkingtreding van het schadeveroorzakend besluit, de kennisgeving van de melding of bij vergunningsvrije activiteiten bij de start van de activiteit.

Voor vragen of meer informatie kunt u contact opnemen met de gemeente onder het algemene nummer 0541-854100.